DONO ITAQUE VOBIS VILLA ILLAN QUI DICITUR MAÇANEDA, QUI EST IN TERRA DE LIMIA

DONO ITAQUE VOBIS VILLA ILLAN QUI DICITUR MAÇANEDA, QUI EST IN TERRA DE LIMIA

Castelo de Maceda, coñecido entre a veciñanza como A Torre. Arquivo do autor.

Eis a cerna [co titular desta achega] no vencello de Afonso X con Maceda. Tiramos outra volta do noso volume [Prol: 2009]. O padre bieito Luciano Serrano en “El ayo de Alfonso en Sabio” [BRAH, 1920], realizou un rastrexo a fondo do arquivo monacal de Villamayor de los Montes [Burgos], propiedade da familia de Garci Fernández [o preceptor de Afonso X]. Alí achou e logo exhumou un documento capital nesta pescuda, fechado en Valladolid o 18 de agosto de 1232, cuxo orixinal se conserva no arquivo de Villamayor e que avanzamos libremente do latín: “Don Fernando [III o Santo] fai doazón a don Garci Fernández e á súa muller dona Mayor Arias, da vila de Maçaneda, en territorio da Limia, con todos os seus termos e pertenzas, e co goce de todos os dereitos que sobre a mesma competan ao fisco real” […].

Aclara Marcelo Macías en “Onde pasou a súa infancia Afonso X o Sabio” [BCPMHAO, 1920], que “Maçaneda non é Manzaneda, único pobo dese nome na provincia de Ourense, cabeza de concello no partido xudicial de Trives, a onde non se estendeu o territorio límico, senón Maceda, vila distante tres leguas de Ourense, chamada antigamente Manzaneda de Limia, como consta en numerosos documentos. O conde de Maceda ostenta na vila unha casa fortaleza”.

Serrano [1920], coa copia literal do documento en latín, conclúe que a conexión de Afonso X con Maceda é manifesta: “Este privilexio e a circunstancia de non atoparse memoria de Garci Fernández no arquivo de Villamayor durante máis dun ano, a contar dende esa doazón, fainos pensar que iso resposta ao desexo de San Fernando de dar a posibilidade de coñecer o Reino de Galiza ao primoxénito [Afonso X] e que residise con Garci Fernández en Maceda durante esa tempada. Mesmo que, con tal motivo, se perfeccionase na lingua galega, que tan ben manexou despois nas “Cantigas de Santa María”, e que non lle debía ser descoñecida, sendo ela tamén bastante familiar a San Fernando. Abonan esta hipótese a tradición en terras de Ourense, que coida que Afonso X viviu alí [en Maceda], e unha das poesías dese monarca, que parece dicilo con bastante claridade”.

Fonte: “Nobres vencellados ao Castelo de Maceda”. “Afonso X e a súa conexión con Maceda”. Santiago Prol, 2009. Ed. Difusora, Ourense. O traballo completo sobre este vencello atópase en aberto en google books, pp. 49-74.

Comentarios pechados.